Sapupira

Sapupira Angelim Pedra

Bouwhout zowel voor binnen- als buitenwerk, kozijnen (ook gevingerlast), ramen, deuren, binnen- en buiten-betimmeringen, zware constructies, bruggen, waterdorpels, car­rosseriebouw en scheepsbouw. Angelim pedra met een fraaie tekening wordt gebruikt voor meubelen, vloeren, parket, trappen, draaiwerk, wandelstokken, handvatten, enzovoort.

Andere namen voor Sapupira

sapupiraAngelin, angelim, sapupira amarela, sapupira amarella, angelim do para, angelim da mata, angelim pedra, angelim da terra, caramate, murarena, sapupira (Brazilië), Saint Martin gris (Frans Guyana), makkakabbes (Suriname).

Botanische naam

Hymenolobium exce/sum Ducke, Hymenolobium petraeum Ducke, Hymenolobium spec. div.
Familie Leguminosae (M/mosaceae).

Groeigebied

Brazilië, Suriname, Guyana, Frans Guyana.

Boombeschrijving

sapupiraHoogte tot 45 m, diameter gemiddeld 0,9 m, maximaal 3 m.

De takvrije stam met een wortelaanloop van maximaal 1,8 m hoog is 15-20 m lang, maximaal 24 m.

 

Aanvoer

Gekantrecht hout.

Duurzaamheid Sapupira

Qua sterkte en duurzaamheid, weerstand tegen rot en insecten gunstig te vergelijken met b.v. Europees eiken.

Houtbeschrijving Sapupira

De kleur van het kernhout is vers geel-oranjebruin tot donkerbruin dat aan het licht blootge­steld lichtbruin wordt. Het kernhout tekent zich scherp af tegen het 30-100 mm brede geelachtig witte tot grijze spint. Het kleurverschil tussen het lichtgekleurde parenchymweefsel en het donkere vezelweefsel is opvallend en geeft angeiim pedra een zeer herkenbaar uiterlijk. Kenmerkend voor angelim pedra zijn de licht- tot donkerbruine gomvlekken die in het hout voorkomen en die voor sommige toepassingen decoratief kunnen zijn. De typische geur aan het verse hout verdwijnt na enige weken. Angelim pedra uit Noord-Para (Hymenolobium petraeum) heeft meer gomvlekken en is meer kruisdradig dan uit Mato Grosso (Hymenolobium excelsum), deze heeft vaker minder gomvlekken en is soms zelfs vanwege de rechte draad geschikt voor blank werk.

Draad

Recht. Kruisdraad en golvende draad zijn vaak aanwezig.

Nerf

Grof.

Volumieke massa

(680-)750 (-1000) kg/m3 bij 12% vochtgehalte, vers 950-1200 kg/m3.

Werken

Vermoedelijk middelmatig.

Krimp

nat-12% rad. 1% tang. 1,9%.

Drogen

Vrij langzaam, met weinig vervorming. Bij te snel of onzorgvuldig drogen bestaat kans op vervorming en haarscheurtjes. Om droogproblemen te voorkomen moet men geen partijen angelim pedra met grote vochtverschillen in één droogkamer tegelijk drogen.

Hardheid volgens Janka

Langsvlak7650N.

Bewerkbaarheid

Goed. Bewerken met handgereedschap is soms moeilijk door de afwisselende harde en zachte weefsels. Machinaal bewerken gaat goed, maar gehard stalen snijgereedschap en een correcte snij- en spaanhoek zijn noodzakelijk voor een goede standtijd van het snijgereedschap en een goed resultaat. In de praktijk komen bij een onjuiste instelling van gereedschap na het schaven nog wel eens inspringsels voor.

Spijkeren en schroeven

Matig. Vóórboren wordt aanbevolen.

Lijmen

Goed

Buigen

Niet bekend.

Oppervlakafwerking

Goed, met alkydhars verf. Goed met dekkende watergedragen systemen. Voor glad werk is een vulmiddel noodzakelijk. Bij watergedragen verven is enige bruine uitloging van inhoudsstoffen mogelijk. Afgewerkt kan het op de plaatsen van de donkere vlekken lijken alsof het hout aldaar is ‘geplamuurd’. Bij verven met een voldoende hoog vast stofgehalte kunnen deze gladde plekken worden vermeden.

Impregneerbaarheid

Kernhout zeer moeilijk.

Bijzonderheden

Naamsverwarring kan optreden met de houtsoort Dinizia excelsa waarvoor lokaal in Brazilië dezelfde naam wordt gebruikt. Het kernhout van Hymenolobium petraeum is lichtbruin van kleur, heeft meestal karakteristieke zwarte vlekken in het weefsel en is daardoor in geval van twijfel duidelijk van het roodbruine kernhout van Dinizia excelsa te onderscheiden.

Kwaliteitseisen

Angelim pedra is genoemd in de KVT, Kwaliteitvan houten gevelelementen. Dit betekent dat met sapupira/angelim pedra amarela kozijnen met KOMO-productcertificaat kunnen worden vervaardigd. Angelim pedra staat genoemd in de Nederlandse praktijkrichtlijn NPR 5493 Kwaliteitsrichtlijnen voor loofhout in waterbouwkundige werken.